Bác sĩ T.K.TRAN - KHI MỘT BỆNH ÁN ĐƯỢC DẤU KÍN NHƯ LÀ BÍ MẬT QUỐC GIA: Trường hợp ông Đinh Đăng Định (1963-2014)
Ông Đinh Đăng Định đã là một người lính và sau đó là một giáo sư dạy hóa học. Nếu ông chỉ phục vụ trong quân đội nhân dân hoặc chỉ giảng các công thức hóa học cho đám học trò ngoan ngoãn, thì chắc là tại Việt Nam và trên cả thế giới sẽ không ai biết tên của ông. Nhưng Ông Định đã viết trong blog của mình về thảm họa môi trường vì khai thác mỏ bôxít ở các cao nguyên của Việt Nam, về nỗi khao khát dân chủ và tự do... Đó là điều mà chính quyền không thể chấp nhận được. Ông Định đã bị bắt vào tháng 10 năm 2011 và khoảng một năm sau đó bị kết án sáu năm tù. Trong nhà tù, ông được chẩn đoán mắc bệnh ung thư dạ dày và qua đời ngày 3.4.2014 (1).
Nếu hồ sơ y tế là một bí mật nhà nước…
Trong nhiều tuần, các cơ quan công quyền đã để ông Định và gia đình ông trong sự mù mờ không rõ về bệnh tật của mình. Đơn xin tham khảo hồ sơ bệnh đã bị quản lý trại giam từ chối: họ không có trách nhiệm quản lý bệnh tật của những tù nhân. Họ nói trách nhiệm này thuộc về bệnh viện điều trị (2).
Yêu cầu với các bác sĩ điều trị không có kết quả: Các bác sĩ không được phép trao hồ sơ bệnh án mà không có sự phê duyệt của Bộ Công An. Đơn xin gửi đến các cơ quan có thẩm quyền này cũng không được đáp ứng: không ai bận tâm đến việc xét đơn của ông Định và gia đình cả. Và điều này vẫn như thế cho đến bây giờ. Các hồ sơ y tế vẫn được giữ kín như bí mật nhà nước. Các Đại sứ quán EU (Liên Minh Âu Châu) và Đại sứ quán Mỹ tại Hà Nội cũng đã đồng loạt gửi kháng thư phản đối nhà cầm quyền Việt Nam về điều này (3).
Việc tái tạo lại một bệnh án được dấu kín.
Bài viết này cố gắng trình bày lại diễn tiến bệnh tình của ông Định, mặc dù không sở hữu tài liệu chính thức. Công việc này dựa trên những thông tin cung cấp bởi gia đình ông Định, một phần đã phát tán trên các phương tiện truyền thông, một phần từ tiết lộ riêng tư, một số chi tiết được công bố lần đầu tiên.
Tại sao ông Đinh Đăng Định bị ung thư dạ dày?
Trong khi điều trị, các bác sĩ hàng ngày phải đối đầu với các câu hỏi của bệnh nhân: tại sao lại là tôi? Tại sao tôi bị mắc bệnh này? Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể trả lời cụ thể được, ví dụ là câu trả lời cho một người hút thuốc liên tục đang bị ung thư phổi.
Trong trường hợp ung thư dạ dày câu trả lời khó khăn hơn, bởi vì nguyên nhân rất đa dạng. Nguyên nhân chính của ung thư ở cuống dạ dày là sự nhiễm trùng do vi khuẩn Helicobacter pylori. Nhiễm trùng do H. pylori luôn luôn gây ra viêm dạ dày mãn tính. Khi bệnh này nặng thêm, sẽ dẫn đến chứng teo màng nhầy của dạ dày ở một số bệnh nhân. Cộng thêm vài yếu tố khác của người bệnh và các yếu tố môi trường, chứng này sẽ dẫn đến ung thư dạ dày. Những yếu tố này có thể là chế độ dinh dưỡng sai lầm, là tình trạng đã loét dạ dày, hoặc trong gia đình đã có người bị mắc bệnh này (4).
Trong trường hợp ông Định, chúng ta không thể xác định nguyên nhân nếu không khám trực tiếp và không biết tiền án bệnh của ông. Án tù của ông không phải là nguyên nhân trực tiếp căn bệnh.
Tiến trình môt căn bệnh nguy hiểm ngấm ngầm.
Ung thư dạ dày là một căn bệnh nguy hiểm, bởi vì các triệu chứng ban đầu rất đa dạng và mơ hồ. Nhưng nếu có ói ra máu, chảy máu đường tiêu hóa và có những triệu chứng chẳng hạn như bụng khó chịu, thường xuyên nôn mửa, ăn uống không được, giảm cân... thì đó là những dấu hiệu báo động khẩn cấp.
Vào tháng 10 năm 2011, ông Định bắt đầu một cuộc tuyệt thực 10 ngày để phản đối việc công an đã tra tấn ông để buộc phải nhận tội. Trong thời gian này ông đã ói mửa ra máu nghiêm trọng. Vợ ông xin nhà giam cho ông đi khám nghiệm, song đơn xin bị từ chối. Sau đó ông vẫn luôn bị đầy bụng, khó chịu trong người. Những người có trách nhiệm lại không lưu tâm tới tình trạng đau bụng liên miên của người phạm nhân. Chẳng những thế, ông Định lại còn bị đưa vào bệnh viện tâm thần Biên Hòa vài tuần. Chắc hẳn là nhà giam cho rằng ông Định bị bệnh do tâm lý?
Ngày 14 tháng 4 năm 2013 ông được đưa khẩn cấp vào bệnh viện Đồng Xoài. Xuất viện một ngày sau đó, mặc dù vẫn đau bụng dai dẳng.
Vào ngày 3.9.2013, sau khi bị đột quỵ, trong tình trạng sức khoẻ rất kém, ông được chuyển từ trại giam An-Phước tới bệnh viện 30 tháng 4 của Bộ công an ở Sài Gòn. Gần hai năm kể từ khi dạ dày ông chảy máu, đây là lần đầu tiên ông Định được nghiêm túc chuẩn khám tại Bệnh Viện. Ở đây khối u dạ dày đã được phát hiện bằng nội soi (5).
Ngày 5.9.2013 ông được nhập viện.
Tấm hình trên, bên trái, chụp phần dạ dày đã bị cắt bỏ. Trong hình thấy được phần loang lổ màu trắng ngà, có thể đó là khối u đã xâm nhập tới thành dạ dày. Tấm hình bên phải cho thấy màng nối (omentum) bị cắt bỏ. Các hạch bạch huyết trong đó sẽ được giảo nghiệm. (Hình do thân nhân bệnh nhân cung cấp).