‘Đoàn từ VN học được nhiều ở Myanmar’

BBC - 9 tháng 12 2015

Đoàn gặp đại diện Đảng Liên Đoàn Dân tộc Vì Dân Chủ (NLD) vào hôm 07/12/2015. (Ảnh: Trinity Hong Thuan)

Một nhà hoạt động từ Việt Nam nói về chuyến đi học hỏi kinh nghiệm đấu tranh dân chủ tại Miến Điện.

Trả lời phỏng vấn BBC tiếng Việt qua điện thoại từ Miến Điện, bà Nguyên Hồng cũng nói về dự định của bà khi quay trở lại Việt Nam. Trước hết bà Hồng nói về lý do tham gia chuyến đi này.

Nguyên Hồng: Tôi cũng như rất nhiều người hoạt động tại Việt Nam rất ấn tượng với những thành công bước đầu của Miến Điện trong kỳ bầu cử tự do vừa rồi. Do đó chúng tôi rất háo hức sang đây để học tập kinh nghiệm của họ và xem có thể áp dụng được gì trong công cuộc đấu tranh của mình ở Việt Nam.

BBC: Đoàn từ Việt Nam có bao nhiêu người và có khó khăn gì khi rời Việt Nam sang Miến Điện hay không?

“Chúng tôi rất háo hức sang đây để học tập

kinh nghiệm của họ và xem có thể áp dụng

được gì trong công cuộc đấu tranh của mình

ở Việt Nam.”

Có 14 người tại Việt Nam được mời tham gia và 7 người không sang được và 7 người tham gia. An ninh họ giữ lại khi làm thủ tục xuất cảnh ở sân bay.

Những người bị giữ lại là những nhà hoạt động đã có tiếng ở Việt Nam cho nên người ta sợ rằng họ sẽ học được những kiến thức rất tốt và sẽ làm những việc gì đó không tốt cho chính quyền cộng sản Việt Nam nên họ bị giữ lại trong nước.

BBC: Vì sao trường hợp của bà lại đi được còn một số người khác thì không?

Tôi cũng không rõ lắm nhưng có lẽ chúng tôi chưa phải là những người có tên tuổi trong giới đấu tranh vì dân chủ. Chúng tôi là những người còn trẻ mà họ chưa để mắt nhiều tới. Những người bị giữ lại là những người đã bị theo dõi nhiều hơn.

BBC: Bà có thể chia sẻ về chuyến đi lần này?

Chúng tôi đã tới nhà của bà Aung San Suu Kyi, tới trụ sở của đảng NLD (Liên Minh Dân tộc vì Dân chủ) và gặp người đồng sáng lập đảng này với bà Suu Kyi.

Chúng tôi đã tới một số trụ sở khác hỗ trợ phong trào dân sự ở Miến Điện như là tổ chức Thế hệ Con sóng (Generation Wave), Đài DVB (Đài Tiếng Nói Dân Chủ Miến Điện), và Hội Hỗ Trợ Tù Nhân Chính Trị Miến Điện (AAPP), và chúng tôi cũng có cuộc thảo luận bàn tròn trong đó có đại diện của tổ chức Freedom House và một số tổ chức xã hội dân sự khác ở Miến Điện.

BBC: Cá nhân bà và thành viên trong đoàn cảm nhận đã học hỏi được gì từ chuyến đi này?

Đoàn nghe buổi thuyết trình của Thế hệ Con sóng, một tổ chức xã hội dân sự. (Ảnh: Trinity Hong Thuan)

Chúng tôi học được rất nhiều thứ. Chúng tôi thấy rằng họ trong điều kiện rất khó khăn về vật chất, tức là Miến Điện thua kém Việt Nam về kinh tế nhiều, mà họ lại có thể có được những thành quả trước Việt Nam rất nhiều.

Thứ hai là cách tổ chức đấu tranh của họ cũng rất tốt. Mỗi một tổ chức đều có sứ mệnh riêng và điều đặc biệt ấn tượng là tất cả họ đều liên kết với nhau. Điều đó khiến phong trào đó trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều so với hoạt động tại Việt Nam.

BBC: Bà có e ngại là khi trở về thì cá nhân bà và các thành viên từ Việt Nam có thể gặp rắc rối gì không?

“Trong điều kiện rất khó khăn về vật chất, tức là

Miến Điện thua kém Việt Nam về kinh tế nhiều,

mà họ lại có thể có được những thành quả trước

Việt Nam rất nhiều”

Tôi nghĩ là mỗi một người tham gia phong trào này đều sẵn sàng trước những khó khăn đó mà chắc chắn sẽ gặp phải, nhưng chẳng sao cả.

Phạm Minh Hoàng - Chuyện buồn từ Myanmar

Bà Aung San Suu Kyi.

Ngày 11/4/2015, truyền thông Việt Nam đã tường thuật lại những cuộc thảo luận giữa chính quyền Myanmar và 6 nhóm sắc tộc đối lập cũng như các chính đảng – trong đó dĩ nhiên có mặt bà Aung San Suu Kyi. Tuy chưa ngã ngũ nhưng mọi người phải nhìn nhận đây là một bước tiến mới trong tiến trình dân chủ hóa Myanmar vì vấn đề sắc tộc là một trong những khó khăn gay gắt nhất từ nhiều năm qua.

Khởi đi từ năm 1990, khi chế độ quân phiệt phủ nhận cuộc bầu cử dân chủ, bắt giam hàng trăm người trong đó có bà Aung San Suu Kyi, lãnh đạo Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân Chủ, một tổ chức đấu tranh bất bạo động. Một năm sau, bà Suu Kyi lãnh giải Nobel hòa bình trong tù, và Myanmar bắt đầu biết thế nào làm cấm vận và cô lập của toàn thế giới.

Nhưng những tháng ngày đen tối ấy chỉ kéo dài 10 năm. Năm 2010, Aung San Suu Kyi được trả tự do, năm 2011 chính quyền dân sự của Thein Sein lên thay thế chế độ quân phiệt và bắt tay vào một cuộc cải tổ nhằm dân chủ hóa Myanmar. Việc làm đầu tiên của ông ta là thả tù chính trị, bãi bỏ kiểm duyệt báo chí và đến năm 2013 chấp nhận báo chí tư nhân. Ngay năm 2013, Âu châu và Mỹ đã gỡ bỏ lệnh trừng phạt để khuyến khích và ủng hộ cải cách. Tiếp theo các luật biểu tình, hội họp được thông qua và sau các cuộc thương lượng tháng 4/2015, cả thế giới đang trông chờ ngày bầu cử Tổng thống được dự trù vào cuối năm 2015.

So sánh với Việt Nam đã bắt đầu đổi mới từ năm 1986, bình thường hóa bang giao với Mỹ và Tây Âu từ năm 1994, nghĩa là trước Myanmar gần 30 năm (nếu lấy mốc 1986 so với 2013 của Myanmar), thì ta thấy rõ là Myanmar đã đi được trước một bước khá dài và điều quan trọng là vận hội mới tươi sáng hơn so với Việt Nam. Vậy thì họ đã khác ta ở những điểm nào?

Trước tiên, Myanmar có cái may mắn là có được những người lãnh đạo biết đặt quyền lợi của đất nước lên trên quyền lợi của bè đảng, phe cánh và nhóm lợi ích. Ngay cả dưới thời quân phiệt Than Shwe, họ đã dám lấy những quyết định táo bạo như cấm xe gắn máy tại Yangon, điều mà các nhà quản lý Việt Nam đã bàn (và chỉ bàn) từ hơn 20 năm nay. Quan trọng hơn hết là Than Shwe cũng biết giữ lời hứa trong việc vạch ra và thực hiện một lộ trình “dân chủ trong kỷ cương”, dẫn đến việc giải tán nhóm quân phiệt và dần đưa đất nước thoát khỏi chuỗi ngày đen tối, điều mà các lãnh đạo Việt Nam chưa hề (dám) nghĩ tới.

Thứ hai, các nhà lãnh đạo Myanmar đã sớm nhận ra âm mưu của Trung Quốc và can đảm chọn thái độ cứng rắn đối với Bắc Kinh. Từ năm 1988 đến nay, Trung Quốc ra sức tìm cách bảo vệ chính quyền quân sự của Myanmar và từng bước thiết lập quan hệ chặt chẽ hơn. Ai cũng biết, sự “bảo vệ” này không phải vì sự an toàn của người dân Myanmar mà chỉ là bảo vệ lợi ích của họ ở quốc gia này đầy tài nguyên và ở một vị trí chiến lược này sẽ giúp Trung Quốc thoát khỏi “cái ao làng” ở biển Đông và bị “đóng nút chai” ở eo biển Malacca.

Năm 2011, Tổng thống Thein Sein đã dừng công trình xây dựng đập thủy điện Myitsone trị giá 3,6 tỉ USD mà Bắc Kinh sẽ rút 90% sản lượng điện về Trung Quốc. Bốn năm trước, Trung Quốc đầu tư vào Myanmar 8,26 tỉ USD. Một năm sau, con số đó đã giảm một nửa, vì Myanmar mở cửa chào đón các nhà đầu tư phương Tây. Trong năm nay, vốn đầu tư của Trung Quốc cam kết dành cho Myanmar chỉ còn 56,9 triệu USD.

Đặc biệt trong tháng 2/2015, mặc dù yếu hơn về quân sự, Myanmar cũng “nhắm mắt” cho máy bay ném bom các căn cứ quân sự sâu trong lãnh thổ Vân Nam để trả đũa việc Trung Quốc vẫn ngấm ngầm hỗ trợ phiến quân Kolang. Việc này ở Việt Nam có lẽ chỉ xảy ra trong mơ !

Thứ ba, cho dù là một chế độ quân phiệt, nhưng Myanmar vẫn cho phép sự phát triển của các phong trào xã hội dân sự. Đây là một điểm rất quan trọng nhiều người không nhận ra. Một trong những tổ chức đó là Phong trào Shwe đấu tranh vì quyền lợi dầu khí cho nhân dân Myanmar, chủ trương của họ là phản đối sự hiện diện của đông đảo công nhân Trung Quốc đến làm việc ở cơ sở lọc hóa dầu trực thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc đang đầu tư ở Myanmar. Các phong trào xã hội dân sự cho rằng "Người Trung Quốc không hề tôn trọng dân bản xứ. Họ tùy tiện làm mọi thứ", "Người dân không được hưởng đầy đủ quyền lợi từ nguồn tài nguyên tự nhiên của chúng tôi”.

Một số nhà nghiên cứu đã cảm nhận được sự hiệu quả của các tổ chức xã hội dân sự trong tiến trình dân chủ hóa Myanmar. “Nhờ phong trào này, người dân ý thức được những điều bất thường trong bộ máy chính trị, họ biết được quyền lợi và sự hợp pháp khi đứng lên đấu tranh”. Những nhà nghiên cứu đã ngộ ra một điều là ánh sang chỉ lóe lên từ những nơi tăm tối, và cuộc cách mạng này đã khởi đi từ những nơi bần cùng nhất của đất nước Myanmar.