Nguyệt Quỳnh - Bánh Mì và Hoa Hồng trong ước mơ của Mẹ
Ru con con ngủ cho lành,
Để mẹ gánh nước rửa bành ông voi.
Ai coi, lên núi mà coi Có bà Triệu tướng cưỡi voi, đánh cồng.
Tiếng ru của mẹ ngọt ngào đưa con vào giấc ngủ yên lành. Lời ru có tiếng mưa đêm, tiếng sóng biển, có núi cao sông dài. Và bé ngủ say cùng cánh cò cánh vạc bay êm đềm trên đồng lúa quê hương. Bé làm sao biết tại sao mẹ phải gánh nước rửa bành ông voi, bé làm sao biết tại sao bà Triệu lại cưỡi voi đánh cồng. Chỉ khi lớn lên một chút bé mới biết nỗi thao thức của mẹ của cha trên cánh đồng có cánh cò bay lả đó. Và chỉ khi biết đau, biết nhục, biết tiếc thương từng tấc biển, tất đất mất đi người ta mới hiểu được lời ru, người ta mới hiểu được tiếng ru ngày nào đã đưa mình yên giấc trong những ngày lửa đạn.
Ở một đất nước bị lệ thuộc, cuộc cách mạng đầu tiên được khởi xướng bởi hai người phụ nữ trẻ là một điều khác thường. Mấy ngàn năm sau, điều khác thường đó được lập lại nơi thái độ của một người mẹ. Bà đứng giữa phiên toà đại hình của thực dân Pháp trong vụ xử con trai Lương Ngọc Quyến. Thay vì khuyên răn con như đã được phủ dụ, người mẹ quay lại hỏi quan tòa: “Con tôi theo đuổi mục đích cứu nước là hợp đạo lý của gia đình và của đất nước chúng tôi, sao lại gọi là phản loạn?” Rồi nén đớn đau bà quay qua nói với con: “Mẹ chỉ mong con xứng đáng là con dân của nước Việt đến hơi thở cuối cùng”. Người anh hùng Lương Ngọc Quyến đã hành xử đúng như điều bà nói. Bảy ngày độc lập cho Thái Nguyên được khởi đi từ lời nói của một người mẹ, đất nước tôi khởi đi từ những lời ru.
Lời ru đã nuôi lớn những Lê Thị Công Nhân, Tạ Phong Tần, Nguyễn Phương Uyên…Cứ nhìn sâu hơn, người ta sẽ thấy phía sau những phụ nữ kiên cường của quê hương tôi luôn luôn thấp thoáng bóng dáng của một người mẹ. Người mẹ và những câu chuyện đẹp lạ lùng! Phạm Thanh Nghiên kể rằng trong lúc gia đình túng quẩn nhất, mẹ chị đã từng nhịn đói để nhường cơm cho một người ăn mày, bà cũng đã từng mang một người đàn bà điên về nhà rồi tự tay tắm rửa, chăm sóc cho bà ấy.
Có một thi sĩ viết rằng cổ tích của cuộc đời bắt đầu bằng một vị vua hay một nàng công chúa, cổ tích của con bắt đầu khi có mẹ. Nhân ngày Quốc Tế Phụ Nữ, tôi muốn nhắc đến những người mẹ phía sau những nhà hoạt động nữ. Và tôi tin rằng dù với những nét rất mờ nhạt, chúng ta có thể kể những câu chuyện thật dài về họ. Tựa như chúng ta chưa từng gặp gỡ bà Tú Xương mà vẫn thấy rõ chân dung người vợ quanh năm tần tảo ven sông của nhà thơ sông Vị.
