Ngô Nhân Dụng - Đối thoại với người điếc
Công ty Dầu Khí Hải Dương Trung Quốc (viết tắt CNOOC) đã xâm nhập hải phận Việt Nam khi đưa giàn khoan dầu tới khu vực mã số981. Địa điểm này cách đảo Lý Sơn 119 hải lý và cách phía Nam đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam khoảng 18 hải lý. Khi đưa giàn khoan tới, Cục Hải sựTrung Quốc đã ra lệnh “cấm tất cả các loại phương tiện xâm nhập vào khu vực HD 981 hoạt động trong bán kính một hải lý”từ ngày 2 tháng 5 đến 15 tháng 8-2014.Ngày Chủ Nhật 15 tháng Năm, 2014, Công ty Dầu Khí Việt Nam (PetroVietnam) đã gửi thư phản đối CNOOC vì giàn khoan này đặt trong“lô 143” thuộc vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa 120 hải lý từ bờ biển Việt Nam, theo luật lệ quốc tế.
Nhưng luật lệ quốc tế là thứ ngôn ngữ mà các nhà lãnh đạo Bắc Kinh không hiểu. Vì họ từ chối không muốn hiểu. Trong bức thư PetroVietnam còn nhắc nhở “phương châm hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam và Trung Quốc”. Hợp tác “chiến lược và lâu dài” đã được hai đảng Cộng sản đề cao với “bốn thứ tốt” (láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt) và “16 chữ vàng” (láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai). Nhưng khi muốn chiếm tài nguyên của nước láng giềng, chính quyền Trung Quốc đã lờ đi,bất chấp những thứ “vàng” và “tốt” kia không cần tính tới nữa, vì họ biết đó thực chất đều là “vàng” mã và “tốt” dỏm, chẳng dùng được việc gì.
Cục Hải sự Trung Quốc ra lệnh cấm ngay sau tin tức tuần trước Việt Nam đề nghị giao thêm hai lô cho Công ty ONGC Videsh (OVL) của Ấn Độ thăm dò dầu khí; chứng tỏ họ phản ứng rất nhanh. Cũng trong ngày Chủ Nhật 4 tháng Năm 2014, ông Lê Hải Bình, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam đã chính thức phản đối mạnh mẽ, vì tất cả các hoạt động của người ngoại quốc trong vòng 120 hải lý cách bờ biển Việt Nam mà không được cho phép đều là “bất hợp pháp và vô giá trị”. Ngày Thứ Hai, phát ngôn của bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh (华春莹, Hua Chunying) đã trả lời rằng, “Các hoạt động trên nằm hoàn toàn trong khu vực biển thuộc Quần đảo Tây Sa của Trung Quốc” . Tây Sa là tên chính quyền Trung Quốc đặt cho Quần đảo Hoàng Sa của nước ta, mà quân họ đã chiếm từ năm 1974 trước khi cuộc nội chiến Việt Nam chấm dứt. Nghe giống như một cuộc đối thoại giữa những người điếc, chị này không nghe anh kia nói cái gì.
Thái độ “không nghe” này cũng diễn ra trong năm 2012, khi chính quyền Việt Nam phản đối các vụ CNOOC gọi thầu khai thác tại những lô thuộc vùng biển 120 hải lý của Việt Nam. Ông Vương Nghi Lâm (王宜林, Wang Yilin) Chủ tịch Công ty CNOOC (China National Offshore Oil Corp., 中国海洋石油公司) làm như không nghe thấy gì hết; nhưng ông cũng trả lời, lớn tiếng nói rằng các dự án khoan dầu lớn trong vùng biển sâu là “tài sản lưu động và vũ khí chiến lược của nước tôi”. Đầu năm nay, chính quyền tỉnh Hải Nam Trung Quốc lại ban lệnh cấm các thuyền đánh cá nước ngoài không được vào vùng biển của họ nếu không được cho phép, đặc biệt là vùng biển quanh Quần đảo Hoàng Sa. Cả vùng bị cấm này là nơi các ngư dân nước ta kiếm sống, từ mấy ngàn năm nay. Việt Nam đã phản đối, nhưng không ai nghe thấy, hoặc không ai hiểu. Trong cuộc đối thoại giữa hai nước, Trung Quốc luôn luôn làm bộ điếc từ mấy chục năm qua, không nghe thấy lời than khóc, phản đối, của những ngư dân Việt Nam bị đánh, cướp, và bắt cóc đòi tiền chuộc.
Chính quyền Bắc Kinh không những dùng chiến thuật “tai nghễnh ngãng” khi đối thoại với Việt Nam, mà còn áp dụng với các nước khác. Năm 2012, họ đã chiếm vùng đá nổi trên biển Scarborough Shoal của Philippines. Chính phủ Manila biết không thể chữa cái tai của Bắc Kinh cho nên đã dùng luật pháp quốc tế. Và họ đã mở rộng vấn đề ra ngoài cuộc tranh chấp giữa hai quốc gia, để các nước khác trong vùng Đông Nam Á có thể tham dự. Ngày 30 tháng Ba năm 2014 họ đã chính thức kiện Chính phủ Trung Quốc trước Tòa Tài phán Liên Hiệp Quốc ở Den Haag (The Hague), Hà Lan. Đơn kiện này, cùng với hồ sơ dày 4000 trang, yêu cầu Tòa án xác định bản đồ “Đường Chín Đoạn” của Trung Quốc vẽ trên vùng Biển Đông nước ta là không có giá trị pháp lý trong khuôn khổ công ước của Liên Hiệp Quốc về vùng độc quyền kinh tế. Cho đến nay, chính quyền Bắc Kinh vẫn làm như không nghe thấy đơn kiện này, nhưng đánh tiếng rằng họ sẽ không tham dự các cuộc điều trần, mặc dù phải đóng vai bị cáo.
“Cửu Đoạn Tuyến” đã được vẽ trong bản đồ năm 1946, thời chính quyền Tưởng Giới Thạch còn cai trị lục địa; lúc đầu vẽ mười một đoạn. Cộng sản Trung Quốc đã công bố lại bản đồ cũ, coi tất cả vùng Biển Đông nước ta thuộc lãnh thổ Trung Quốc. Vì vậy, họ bị nhiều quốc gia Đông Nam Á phản đối, trong đó có Philippines, Việt Nam, Brunei và Malaysia, vì vùng Sarawak phía Bắc đảo Borneo thuộc Liên bang Malaysia. Gần đây, Indonesia cũng lên tiếng phản đối Trung Quốc vì tàu chiến của họ xâm phạm hải phận Indonesia, cũng nằm trong vòng Đường Chín Đoạn.
Đây là vùng biển quan trọng bậc nhất, vì một nửa số hàng hóa chuyên chở trên biển khắp thế giới đi qua Biển Đông nước ta. Con đường hàng hải này nối liền các nước Á Đông với các thị trường ở châu Âu, Trung Đông, và châu Phi. Ngoài ra, dưới đáy biển còn chứa nhiều dự trữ dầu và hơi đốt. Kinh tế Nhật Bản, Trung Quốc, Nam Hàn, Đài Loan tùy thuộc việc chuyên chở nguyên liệu, năng lượng, và bán hàng hóaqua con đường giao thông này.
Cho nên, việc Philippines kiện Trung Quốc trước tòa án quốc tế là một biến cố quan trọng. Theo các chuyên viên luật pháp thế giới thì khi ra trước tòa án, “Cửu Đoạn Tuyến” của Trung Quốc sẽ bị bác bỏ, nếu tòa thụ lý hồ sơ và xét xử– tòa có thể tuyên bố vấn đề không thuộc phạm vi trách nhiệm của họ. Các nước Đông Nam Á nằm ven biển có thể ủng hộ quan điểm của Philippines, trừ Chính phủ Việt Nam vẫn muốn đứng ngoài. Nhưng gần đây, Chính phủ Mỹ đã góp một tiếng nói vào cuộc tranh chấp Đường Chín Đoạn.
