TÔN VÂN ANH - MỘT GÓC XÃ HỘI VIỆT NAM QUA HÌNH TƯỢNG TƯỚNG GIÁP

Tôi khá bị bất ngờ với các phản ứng dồn dập trái chiều liên quan tới việc Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ trần.

Từ vài chục năm nay tướng Giáp không còn tiếng nói tác động trực diện tới các vấn đề thời sự trong và ngoài nước mà thế hệ chúng tôi quan tâm. Việc bỗng dưng một số báo chí đổ bài nói về ông là điều không cân xứng với xã hội đương đại, khiến tôi có cảm giác có cái gì đó không ổn.

Người lính

Nhiều mỹ từ được dùng để mô tả tướng Giáp như một thống lãnh tài tình và một người cộng sản liêm khiết. Trong nhóm mỹ từ ấy có ghi nhận ba lá thư ông viết phản đối đại dự án bô-xít ở Tây Nguyên.

Danh tiếng của tướng Giáp hình thành cùng các chiến tích đặt nền móng cho sự tồn tại của thể chế hiện nay, nhưng có vẻ như các đồng chí của ông chưa bao giờ cho phép ông thoát khỏi vai người lính để trở thành chính trị gia.

Mặt khác, bản thân tướng Giáp cũng chấp nhận mãi mãi làm “người lính cả”. Khó tìm được chứng cớ cho thấy ông từng có tham vọng chính trị so với những người đồng chí luôn dè chừng và kèn cựa với ông.

Một mặt tướng Giáp có chỗ đứng trong hàng ngũ đảng cộng sản, mặt khác đồng đội bằng vai phải lứa của ông chưa bao giờ quá hồ hởi với ông sau khi đã đạt được mục đích chính trị là thống lĩnh toàn Việt Nam.

Trung thành

Những ý kiến nói tướng Giáp là nhân vật cấp tiến trong nội bộ đảng mang nhiều lý do để người quan sát ngờ vực. Chưa bao giờ tướng Giáp đặt dấu hỏi về vai trò độc quyền cai trị đất nước của đảng cộng sản mà ông là thành viên. Ông hành xử êm hiền tới nỗi chẳng bao giờ lên tiếng bênh vực những người yêu nước đòi bảo vệ lãnh thổ. Lòng trung thành với đảng cộng sản của ông Giáp là rõ ràng, trong khi lòng trung thành với đất nước, với dân tộc lại rất không rõ ràng.

Vì thế, với quá trình trung thành hỗ trợ đảng cộng sản độc quyền thống trị Việt Nam mà ông Võ Nguyên Giáp lại được nâng lên thành hình tượng „con người Việt Nam mẫu mực” có nhiều điều không ổn, chứng tỏ người tâng bốc ông muốn hoặc a) tách ông với đảng cộng sản để dễ bề nâng ông lên hàng “xuất chúng” bất chấp nguyện vọng của ông, hoặc b) bất chấp sự thật chỉ để nhào nặn qua loa cho có một biểu tượng mà dùng, miễn sao đáp ứng nhu cầu tìm thần tượng trong xã hội quá nhiễu ương tại Việt Nam. Theo dõi dư luận những ngày qua, tôi thấy cả hai hiện tượng này đều xuất hiện.