MỘT NGÀY QUAN TRỌNG ĐÃ LÀM BIẾN CHUYỂN LỊCH SỬ CHIẾN TRANH VIỆT NAM
Vào ngày thứ Sáu như ngày hôm nay cách đây 50 năm là ngày biến chuyển quan trọng nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam. Đó là ngày các tướng lãnh miền Nam Việt Nam, với sự thúc đẩy của Hoa Kỳ, đã lật đổ và ám sát TT Ngô Đình Diệm và Cố Vấn Ngô Đình Nhu, tạo nên một chuổi sự kiện dẫn đến sự lệ thuộc của chính quyền mìền Nam Việt Nam vào Mỹ, và cuối cùng dẫn tới việc sụp đổ của chế độ VNCH.
Mặc dầu những gì dẫn đến cái chết của TT Diệm và nền Đệ Nhất Cộng Hoà đã có ghi chép trong lịch sử, như:
1. Mỹ đứng sau lưng khuyến khích các tướng lãnh miền Nam Việt Nam đảo chánh.
2. Mặc dầu khi cuộc đảo chánh bắt đầu, phe quân đội trung thành với TT Diệm vẫn đủ sức mạnh để đánh bại cuộc đảo chánh, nhưng TT Diệm đã từ chối dùng lực lượng vẫn còn trung thành với ông, vì ông không muốn việc đồng đội giết chóc lẫn nhau.
2. Những tướng lãnh này là thành phần bất tài, lừa đảo, chỉ biết tham vọng quyền hành, bằng chứng là họ đã lừa anh em ông Diệm đầu hàng với lời hứa sẽ không bị giết, rồi sau đó họ đã xử tử hai người rồi nói dối với báo chí rằng hai ông đã "tự tử ngẫu nhiên" (accidental suicide). Bất tài và đầy tham vọng vì sau khi lật đổ TT Diệm, các tướng lãnh đã tranh dành quyền hành qua các cuộc đảo chánh liên tục, dẫn đến việc lệ thuộc vào Hoa Kỳ và mở cửa cho quân dội Mỹ tham chiến tại Việt Nam.
TT Ngô Đình Diệm bị ám sát năm 1963
Nhưng tác giả Mark Moyar trong bài nói về cuộc đảo chánh ông Diệm trong báo The Wall St. Journal ngày 31/10/2013, cũng có một vài nhận xét mới về sự kiện này. Đó là:
1. Đại Sứ Henry Cabot Lodge là người đầu não trong việc đảo chánh TT Diệm và TT Kennedy đã chống việc lật đổ chính quyền ông Diệm.
2. Mặc dầu Đại Sứ Lodge đã tự quyết định làm việc này, TT Kennedy đã không trừng phạt Đại Sứ Lodge vì lý do chính trị đảng phái (partisan politics).
3. Thành phần trong chính quyền Hoa Kỳ cho rằng chính quyền ông Diệm qúa bảo thủ và khắc khe, cho nên cần phải được cải tiến và tự do hóa để chống lại CS một cách hữu hiệu hơn. Nhưng hậu quả của những gì xảy sau cuộc đảo chánh lại hoàn toàn trái ngược với dự tính này. Cải tiến và tự do hóa trong bối cảnh chiến tranh là một thất bại vì nó đặt vấn đề chính trị trên vấn đề an ninh quốc gia.
Tác giả kết luận rằng trong thời chiến tranh Việt Nam, mặc dầu Hoa Kỹ đã đứng về phía chính nghĩa, nhưng một số cá nhân trong chính quyền Hoa Kỹ đã làm những hành vi xấu, và họ đã mang tai họa tới Hoa Kỳ và miền Việt Nam.
