Cánh Dù Lộng Gió - Formosa trả tiền, nhà nước lãnh tiền, người Dân lãnh gạo mốc

Cánh Dù Lộng Gió - Formosa trả tiền, nhà nước lãnh tiền, người Dân lãnh gạo mốc

Cánh Dù lộng gió (Danlambao) - Ai là người có quyền ký cho Formosa thành lập Công Ty tại Hà Tĩnh? Xin thưa Thủ Tướng ký, Ai là kẻ chỉ đạo cho Thủ Tướng ký, xin thưa Bộ Chăn Trâu (Chính Trị). Xin hỏi cuối cùng ai phải chịu trách nhiệm, xin được trả lời cả cái đảng tham nhũng, tham tiền. Đảng CSVN là nhân tố gây ra thảm trạng Formosa, coi như CSVN rước Voi về giày mả tổ.

CSVN rất biết, khi xả chất thải trực tiếp ra Biển, thì Biển chết, Cá cũng chết, Hải Sản sẽ lần hồi kiệt quệ, nhưng chúng nó cứ nhắm mắt làm ngơ ký lấy tiền chia nhau bỏ túi, ai chết mặc ai, tiền Thày bỏ túi.

Bây giờ có lẽ bọn chúng cũng đã thấm thía, vì trót dại nhận lời và tiền của Formosa rồi, bởi vậy cứ ngậm tăm không dám hó hé hay lên tiếng, sẽ lòi ra mỗi ông nhận của nó bao nhiêu, nhất quyết bằng mọi giá phải bảo vệ cho bằng được con Rắn mà chúng nó cõng vào cắn Gà nhà, đầu độc Biển miền Trung.

Từ ngày phát hiện ra 2 cái ống xả thải trực tiếp ra Biển 3 tỉnh miền Trung đâm ra sợ nhiều thứ, sợ Biển ô nhiễm, sợ ăn hải sản nhiễm độc, sợ thất nghiệp chết đói. Vì từ xưa đến giờ 3 tỉnh miền Trung sống bằng nghề Biển, nay không ai dám ra biển, không ai, dám ăn Cá thì đi kéo Cá về bán cho ai, bỏ mối cho ai? Để ở nhà ăn cũng lo sợ nhiễm bệnh Ung Thư về lâu về dài, mà không ăn thì lấy gì để ăn hằng ngày.

CSVN đã không lường được hậu quả khi người Dân 3 tỉnh miền Trung xúm nhau đòi đuổi cổ Formosa ra khỏi VN. Vì họ biết rằng mấy chục năm nữa Biển VN cũng không cải thiện được như cũ, vì chất thải xả ra Biển số thì trôi theo dòng nước ra khơi, số thì chìm lắng xuống đáy Biển nằm im một chỗ khiến hải sản chết dần chết mòn, chết từ trong trứng nước, càng ngày càng cạn kiệt, chưa nói tới những bè nuôi của Tư Nhân bị đổ đi vì hàng loạt Cá, Tôm chết do nhiễm chất độc Formosa thải ra.

Có 2 nguyên nhân khiến cho CSVN phải câm họng, không dám hé môi, lên tiếng phản đối Formosa.

1- Động đến dàn Anh Tàu Cộng.

2- Động đến túi tiền đã nhận của Formosa, đút lót.

Vì thế chúng quyết tâm bằng mọi giá bảo vệ Formosa tới cùng, tìm đủ mọi cách để bao che, lấp liếm cho Formosa kể cả không tính thuế 50 năm.

Hết ông này trấn an Dân Chúng là do Tảo độc, do Thủy Triều đỏ, do sức ép dưới Biển. Chúng lừa đảo người Dân bằng cách chụp hình tắm Biển chỗ nào an toàn, ăn Hải Sản đem từ đâu tới rồi chụp hình quay phim nói là Biển và Cá đã An Toàn, chất độc đã tự khắc phục, nên người Dân cứ yên tâm tắm Biển và ăn Hải Sản Biển, đâu biết rằng nhiều vụ sau đó đã được chở đi cấp cứu sau khi ăn Hải Sản như khách Du lịch ở Nha Trang, mấy người Dân ở Hà Tĩnh.

Chúng tìm kế hoãn binh để cứu Formosa, xúm lại bày mưu tính kế để Formosa nhận và xin lỗi, bồi thường 500 triệu Dollar, nhưng cho tới nay 3 tỉnh miền Trung chưa ai nhận được đồng nào bồi thường của Formosa, mà chỉ nghe ông TTg Phúc tuyên bố sẽ hỗ trợ cho người Dân vay với lãi xuất thấp. Sao kỳ vậy cà? Tiền Formosa bồi thường cho người Dân 3 tỉnh miền Trung mà đem cho vay tính lãi xuất thấp là sao? Có mưu đồ gì? có thật là tiền của Formosa hay tiền ở đâu lòi ra? Chỉ thấy người Dân lãnh được ít ký gạo mốc trong kho gọi là hỗ trợ.

Thôi thì nói toạc ra là tiền của chúng ông, nên chúng ông không dám phát không cho ai, chỉ dám cho vay lãi xuất thấp đi cho nó khỏi rách chuyện việc gì cứ phải úp mở đau đầu. Còn cái Công Ty Formosa thì hãy chờ đấy, người Dân 3 tỉnh miền Trung rất phẫn nộ, coi chừng tới đây họ sẽ hất toàn bộ quý vị xuống Biển ra khỏi VN đấy, báo trước cho quý vị chuẩn bị. Nếu CSVN cứ tiếp tục bao che cho Formosa, thì cũng cứ sẵn sàng khăn gói lên đường với Formosa cho chắc ăn. Các ông ở lại thì người Dân sẽ tính sổ các ông một lượt lúc đó có hối cũng không kịp./.

Phạm Thanh Nghiên - Hãy cứ tàn phá đi, khi còn có thể

Phạm Thanh Nghiên - Hãy cứ tàn phá đi, khi còn có thể

Phạm Thanh Nghiên (Danlambao) - Nhìn những bức hình bọn trẻ miền Trung nheo nhóc này, tôi lại nhớ đến lũ trẻ trong tù. Nhớ thằng Khoai Tây, thằng Phê, con Bống, thằng Luân, thằng Bin... Nhớ cả những đứa còn đỏ hon hỏn nằm chen chúc với mẹ trong buồng giam mà tôi chưa kịp hỏi tên.

Có những điều rất khác giữa những đứa trong tù và những đứa ở ngoài, tất nhiên rồi. Nhưng, chúng có một thứ chung, chung lắm: tương lai. Cái thứ tương lai mà nghe nhắc đến bố mẹ chúng rùng mình và người đời thì ái ngại. Còn lũ chúng, chưa đủ lớn để biết đau, biết khổ, để thấy cái thăm thẳm của đời người trước mặt.

Thằng Phê, con Bống, thằng Luân, thằng Bin, thằng Khoai Tây hay nhiều đứa khác không biết đến que kem chừng nào mẹ nó chưa được tha. Chúng quen với những bộ quần áo kẻ sọc, thứ mà người lớn sợ hãi và ghê tởm. Đời cũng có thể ban cho chúng một cuộc sống ra sống, cũng có thể lại xô đẩy đến vết đời như cha mẹ chúng. Cái vòng luẩn quẩn của nhà tù khi chúng mở mắt đã thấy, biết đâu lại thành nơi ăn chốn ở khi trưởng thành? Dám lắm chứ, ai mà biết được.

Đời những đứa con tù khổ, đã đành. Nhưng cũng có vô số đứa chẳng phải bị ở tù oan theo mẹ ngày nào, cũng mờ mịt tương lai. Chúng, là hàng ngàn đứa trẻ miền Trung nằm trong hàng triệu số phận mang tên Formosa.

Chúng là con cái của những cha mẹ ngư dân lam lũ. Khi biển chưa ô nhiễm, cá chưa chết, chúng vẫn được ăn no, vẫn được đi học dù còn chật vật. Biển ô nhiễm, gia đình mất kế sinh nhai, chúng phải ăn ngót cái bụng. Và thất học. Cha mẹ chúng buộc phải từ bỏ nghề nghiệp truyền đời từ ngàn năm để lại và “chập chững vào đời bằng ngã khác như trẻ nhỏ” (nhạc sĩ Tuấn Khanh).

Formosa đã biến những con người làm ra của cải, những con người có phẩm giá thành kẻ ăn xin, xếp hàng nhận mười mấy ký gạo cứu trợ. Thứ gạo mà theo người dân Hà Tĩnh là “...mốc xanh ăn không được. Cho gà, gà không ăn. Cho chó, chó không ăn”. Cái thứ gạo mà mỗi lần xảy ra thiên tai lũ lụt đều được đem ra bố thí cho dân như một hình thức dọn kho, để rồi người nhận vẫn phải biết ơn và ngợi ca điệp khúc “chính sách nhân đạo của đảng”.

Số lương thực đổ đi ấy, chẳng lẽ là một phần của số tiền 500 triệu đô mà chính phủ này có được sau “phép tính nhanh” vội vã, chứ không qua một chương trình hành động nào, cũng theo cách nói của nhạc sĩ Tuấn Khanh?

Đã quá rõ ràng về những hậu quả mà người Việt Nam phải gánh chịu từ thảm họa do Formosa gây ra. Thảm họa của ngày hôm nay sẽ kéo dài nhiều năm sau nữa, lên nhiều thế hệ, đến mọi mặt của đời sống con người. Đã quá rõ ràng về chân dung kẻ tòng phạm góp sức cùng với Formosa tàn phá quê hương. Với những gì đảng cộng sản đã làm trên đất nước này, không ít người sẽ cho tôi là ngây thơ nhưng tôi không thể không hỏi, rằng:

Họ được gì sau cái chết oan uổng và tức tưởi của anh thợ lặn Lê Văn Ngày?

Họ được gì khi đất đai và biển miền Trung bị bỏ hoang?

Họ được gì khi hàng vạn con người phải từ bỏ nghề nghiệp, phải khốn khổ mất đi miếng cơm manh áo?

Họ được gì trước một thế hệ dốt nát của ngày mai vì hôm nay thất học?

Họ được gì trước những bệnh tật ốm đau, trước những hình hài dị hợm, quái thai đã được dự báo trước rằng sẽ hiện diện như một lẽ đương nhiên trên mảnh đất quê hương này?

Họ được gì trên những điêu tàn đổ nát?

Tôi không viển vông để đặt câu hỏi liệu các ông bà Trần Hồng Hà, Võ Tuấn Nhân, Nguyễn Thị Kim Tiến... có gợn một chút gì trong trí não và trái tim không, khi nhìn thấy những đứa trẻ lem luốc, đói ăn và không được đi học khi mùa khai giảng đang đến gần. Chúng, có thể sẽ phải dứt ruột lìa cha mẹ đi xứ khác, bán sức lao động tìm kế mưu sinh. Trong số chúng, sẽ có bao nhiêu cuộc đời của thằng Phê, con Bống, thằng Bin, thằng Khoai Tây?

Tôi nghĩ đến những người dân nhẹ dạ, lũ lượt đi tắm biển, ăn hải sản ở vùng nhiễm độc chỉ vì tin lời ông Trần Hồng Hà, Bộ trưởng Bộ TNMT rằng “môi trường tự nhiên, biển miền Trung hoàn toàn có thể tự làm sạch, tự đào thải những chất ô nhiễm này”, và tin “các chỉ số đều an toàn đối với sức khỏe con người... hải sản tươi sống đều an toàn” như lời bà Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến.

Có quá lời không khi nói rằng hành động phơi bụng đi tắm biển, ăn hải sản để nói dối vùng nhiễm độc đã an toàn của các ông bà quan lớn là hành động diệt chủng?

Nếu thế, thì mọi câu hỏi của tôi không còn cần thiết nữa.

Giáo phận Vinh: Hàng chục ngàn người tuần hành yêu cầu Formosa cút khỏi Việt Nam

Giáo phận Vinh: Hàng chục ngàn người tuần hành yêu cầu Formosa cút khỏi Việt Nam

Hàng vạn người Vinh xuống đường yêu cầu

Formosa cút khỏi Việt Nam   

CTV Danlambao - Hôm nay, thứ 2 ngày 15.8.2016 nhân ngày lễ Đức Mẹ Hồn Xác Lên Trời - ngày lễ Quan Thầy của GP Vinh, hàng chục ngàn người thuộc giáo phận Vinh đã tiến về trung tâm giáo phận với những băng rôn, khẩu hiệu yêu cầu chính phủ đóng cửa và khởi kiện Formosa ra toà.

Những khẩu hiệu mọi người cầm trên tay: "Huỷ hoại môi trường là huỷ hoại cuộc sống", "Yêu cầu chính phủ đóng cửa FormosaFormosa, "Formosa nhận lỗi, chính phủ Việt Nam Nhận Tiền, còn Nhân dân nhận thảm hoạ", "Hãy đồng hành vì con cháu chúng ta", "Vào thời điểm đất nước lâm nguy, biển đông bị ô nhiễm, ông bà cha mẹ đã làm gì để cứu biển, cứu chúng con?", "Mẹ địa phận Vinh ơi, Formosa đang huỷ diệt con cái của mẹ"

Photo: Facebook Lê Văn Sơn

Đồng thời, mọi người hô vang "Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính mạng sống mình", "Yêu cầu chính phủ đóng cửa Formosa"

Nóng: Biểu tình lớn tại Vinh- Hàng vạn người xuống đường

ngày 15.8.2016   

Được biết, có ít nhất 30.000 người đã tham gia tuần hành bảo vệ môi trường, đây là lần tuần hành lớn thứ 2 kể từ khi xảy ra sự kiện cá chết hàng loạt tại 4 tỉnh miền Trung đến nay. (Lần thứ nhất vào ngày 7/8/3015)

Ảnh Facebook Mai Dũng

Photo: Tin Mừng Cho Người Nghèo

Theo anh Lê Văn Sơn "Với thảm họa môi trường do công ty Formosa gây ra cho dân tộc Việt Nam và 4 tỉnh miền Trung nói riêng, Giáo phận Vinh là ngọn cờ đầu đấu tranh yêu cầu Formosa chấm dứt hoạt động và rời khỏi Việt Nam."

Nha Trang - Vũng Tàu: Tiếp tục yêu cầu khởi tố Formosa

Nha Trang - Vũng Tàu: Tiếp tục yêu cầu khởi tố Formosa

Vũng Tàu: Tiếp tục yêu cầu khởi tố Formosa

 CTV Danlambao - 9.30 giờ sáng ngày 12/08/2016, thành viên Mạng Lưới Blogger Việt Nam cùng hơn 30 người hoạt động tại Sài Gòn và Vũng Tàu đã tổ chức một cuộc biểu tình qui mô nhỏ, tại bãi biển xã Phước Hải, huyện Đất Đỏ, Bà Rịa - Vũng Tàu, nhằm phản đối tập đoàn Formosa gây thảm họa trên 4 tỉnh miền Trung và ủng hộ phán quyết của tòa án quốc tế PCA bác bỏ đường lưỡi bò của Trung Cộng.

Các biểu ngữ có nội dung như: “Formosa cút khỏi Việt Nam”, “ Yêu cầu khởi tố Formosa và đồng bọn”, “ Yêu cầu khởi tố ông Trần Hồng Hà”, “Cá cần nước sạch, nước cần minh bạch”, “Cá chết, biển chết, tương lai Việt Nam sẽ về đâu”,“Hoan nghênh phán quyết của tòa án quốc tế PCA”, “Trường Sa - Hoàng Sa là máu thịt của người dân Việt Nam,” “Formosa get out!!!”... đã được những nhà hoạt động dân chủ Sài Gòn và Vũng Tàu cùng Mạng Lưới Blogger Việt Nam giương cao với tinh thần con dân đất Việt.

Photo: CTV Danlambao

Họ, những con người Việt Nam luôn khát khao được sống trong một môi trường trong sạch, một xã hội cần có một chính quyền minh bạch.

Tuy nhiên đó chỉ là mong muốn, bởi người Việt Nam đang sống trong một thể chế “công an trị”, và chỉ còn biết “còn đảng còn mình”.

Trong cuộc biểu tình hôm nay có anh Chế Nguyên Hoàng, một người dân Vũng Tàu. Anh Hoàng từng bị bắt và bị giam giữ trái phép hôm 01/05/2016 khi tham gia biểu tình ôn hòa phản đối Formosa tại Sài Gòn. Ngày 15/5, anh lại tiếp tục bị bắt tới đồn công an vẫn với lý do đi biểu tình bảo vệ môi trường. Cùng ngày, anh bị đưa tới Trung tâm Bảo trợ Xã hội (tại Sài Gòn) và bị giam giữ trái phép 4 ngày. Trong thời gian này anh đã bị đánh đập hết sức dã man.

Anh chia sẻ: “Trước tình trạng biển Việt Nam bị ô nhiễm nghiêm trọng, tôi thấy mình phải có trách nhiệm lên tiếng để đòi hỏi quyền được sống trong môi trường trong sạch, yêu cầu đóng cửa Formosa và truy cứu trách nhiệm đối với những kẻ liên đới."

Khi được hỏi anh có sợ bị bắt, bị đánh đập khi tham gia biểu tình không?, anh trả lời: “Tôi đang thực hiện nghĩa vụ của một công dân Việt Nam. Đó cũng chính là quyền của tôi. Và đó thật sự là một điều cần thiết. Sau hai lần bị bắt bớ, bị giam giữ trái phép và bị đánh đập, mặc dù có ảnh hưởng đến sức khỏe của tôi nhưng đó cũng chính là động lực để tôi đi tiếp. Không có lý do để sợ hãi khi những việc làm của mình là đúng, là chính đáng và cần thiết.

Tôi khẳng định rằng, tôi sẽ tiếp tục bày tỏ nguyện vọng và tiếng nói của mình cho đến khi nhà cầm quyền minh bạch vụ việc, Formosa phải đóng cửa và những cá nhân, tổ chức liên quan phải chịu trách nhiệm trước những gì họ gây ra cho đất nước này”

Photo: CTV Danlambao

Bà Dương Thị Tân, người cũng đã tham gia biểu tình tại Sài Gòn vào các ngày 01 và 15/05 2016, và bị bắt giam trái phép, bị đánh đập trong đồn công an cho biết cảm nghĩ của mình về buổi biểu tình ngày hôm nay:

“Gần đây những sự việc xảy ra trên đất nước ảnh hưởng nghiêm trọng, trực tiếp đến cuộc sống của người dân. Tôi nghĩ việc xuống đường là cách biểu lộ trách nhiệm của công dân đối với vận mệnh của Tổ Quốc. Tuy nhiên những cuộc xuống đường tập trung đông người luôn gặp phải sự khủng bố, đàn áp khốc liệt của nhà cầm quyền. Những việc chúng tôi đang làm, có thể chưa tác động trực tiếp đến ý thức của mọi người, nhưng với sự kiên trì, bền trí của những người như chúng tôi phần nào sẽ khiến nhiều người khác thấy được nghĩa vụ của họ đối với đất nước”.

Blogger Phạm Thanh Nghiên, thành viên của Mạng Lưới Blogger VN tâm sự:

“Gần 20 anh em chúng tôi từ Sài Gòn đi hơn 100 km tới Vũng Tàu, trước là để bày tỏ sự trân quý tinh thần dấn thân của các anh em đấu tranh tại đây. Sau là thể hiện sự đồng lòng, đoàn kết, cùng nhau đấu tranh yêu cầu Formosa phải ra khỏi Việt Nam. Không thể chấp nhận sự tồn tại của một tập đoàn hủy hoại môi trường nghiêm trọng như thế trên đất nước này. Không những yêu cầu Formosa ra khỏi Việt Nam, mà còn phải truy cứu trách nhiệm của những kẻ tòng phạm”.

Photo: CTV Danlambao

“Có người cho rằng những việc làm của chúng tôi là vô ích. Không! Nếu bạn chứng kiến những người đi đường chú ý đến những thông điệp, những băng rôn, khẩu hiệu trên tay chúng tôi, bạn sẽ không nói như thế. Và để đạt được những nguyện vọng như thế, khởi đi từ những hành động nhỏ bé như ngày hôm nay. Sự thật càng được nhiều người biết đến càng tốt, với hy vọng một ngày nào đó họ sẽ biết sự thật và nhập cuộc cùng chúng tôi”.

Photo: CTV Danlambao

Cũng trong buổi sáng cùng ngày, thông điệp "Khởi tố Formosa", "Fish want to live - To live we want" cũng đã được nhóm hoạt động tại Nha Trang công khai bày tỏ tại vòng xoay ngã Sáu, bên cạnh nhà thờ chính tòa khiến nhiều người đi đường chú ý.

Photo: CTV Danlambao

Không chỉ dừng lại ở một vài cuộc biểu tình nhỏ gọn kéo dài từ nhiều tuần trước, các nhà hoạt động đã luôn tiếp tục kiên trì với yêu cầu khởi tố nhà máy Formosa và các cá nhân có liên quan đến thảm họa môi trường tại 4 tỉnh ven biển miền Trung hồi tháng 4/2016 vừa qua.

Bút ký Hoàng Quốc Hải - CHÚNG TÔI ĐI ĐIỀN DÃ - HÀ TĨNH – FORMOSA

Đồn trưởng Đồn Biên phòng Sa Vĩ cùng Nhà văn Hoàng Quốc Hải (áo trắng) quan sát Bãi Tục Lãm (nay mất về Trung Quốc).

Ảnh chụp năm 2012.

Nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, chuẩn bị cho đoàn nhà văn chúng tôi đi thâm nhập thực tế rất chu đáo.

Chúng tôi chọn Hà Tĩnh, nơi có điểm nóng Formosa. Đoàn chúng tôi gồm nhà văn Hoàng Quốc Hải, nhà thơ Trần Nhương, nhà văn Văn Chinh, nhà phê bình kiêm nhà giáo Bùi Việt Thắng, nhà báo Kiều Mai Sơn trẻ nhất đoàn, khoảng ba chục tuổi. Số còn lại tuổi trên 60 đến dưới 80.

Chúng tôi khởi hành từ Hà Nội lúc 9 giờ sáng ngày 18 tháng 7 năm 2016, trên một chiếc xe tốt nhất và lớn nhất mà Hội Nhà văn đang sở hữu, cùng một lái xe trẻ tuổi, đẹp trai, ngoan nết, giỏi nghề đó là Nguyễn Đăng Khôi.

Như đã hẹn trước, qua Thành phố Vinh, chúng tôi đón nhà văn Đức Ban, nguyên Chủ tịch Hội văn nghệ Hà Tĩnh, hiện là Chi hội trưởng chi hội nhà văn Việt Nam tại Hà Tĩnh. Cùng đi còn có nhà văn Đàm Quỳnh Ngọc, phó Chủ tịch Hội văn nghệ Nghệ An.

Chúng tôi đi với tinh thần tự túc từ ăn ở đến đi lại, không làm phiền địa phương. Thế nhưng các bạn nhà văn, nhà báo , thậm chí học trò và cả phụ huynh của học trò thầy giáo Bùi Việt Thắng, cứ nối nhau chiêu đãi … Nhân đây, chúng tôi xin bầy tỏ lòng biết ơn đối với các bạn đã tiếp sức cho chúng tôi.

Nhờ sự sắp xếp của nhà văn Đức Ban và sự giúp đỡ của Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, 8 giờ sáng ngày 19, chúng tôi khởi hành tới Formosa. Bữa nay nhà thơ Nguyễn Ngọc Phú, phó Chủ tịch Hội văn nghệ Hà Tĩnh cùng đi với đoàn.

Nhà báo Ngọc Vượng, phóng viên thường trú báo Gia đình- Xã hội lái chiếc ô tô riêng của anh dẫn đường. Tới khách sạn Mường Thanh, tiếp giáp với cổng phía Tây của Formosa, tất cả đều dừng lại. Chờ chúng tôi vào trong cổng của Formosa, Ngọc Vượng mới quay về.

Người hướng dẫn chúng tôi thăm khu công nghiệp Formosa Hà Tĩnh là một cô gái thuộc bộ phận đối ngoại, từng làm việc dưới quyền ông Chu Xuân Phàm, người phát ngôn khá ấn tượng trong cuộc họp báo đầu tiên sau vụ cá chết. Cô đi cùng xe với chúng tôi. Cô có khuôn mặt và mái tóc nom hao hao như các cô gái Trung Hoa, tôi hỏi:

- Xin lỗi, cháu là người Việt hay người Hoa?

- Dạ, cháu là người Việt ạ, cô gái đáp.

- Cháu tên chi, quê ở đâu?

- Dạ cháu tên Dung, quê ở Đà Nẵng.

- Cháu học ngoại ngữ tiếng Trung, và làm phiên dịch?

- Dạ đúng.

Nhà văn Trần Nhương hỏi:

- Các bác có được chụp ảnh không?

- Dạ được, nhưng chụp ít thôi ạ.

Xe vừa khởi động chầm chậm, tôi giơ máy ảnh chụp qua cửa kính. Lập tức người bảo vệ xộc ra đập tay vào cửa la:

- Không được chụp ảnh! Nom gương mặt anh có vẻ hậm hực, tức tối. Cảm thấy tội nghiệp, chỉ vì miếng cơm manh áo!

Tội nghiệp cho cả nền kinh tế nước nhà sau 30 năm đổi mới, vẫn thân phận kẻ làm thuê. Cao hơn nữa thì đua nhau làm gia công như dệt may, giầy dép, đồ gỗ… và bà thứ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội còn hí hửng khoe trước: “Năm nay nước ta có số lao động xuất khẩu cao nhất so với các năm trước.” Hình như những người lãnh đạo chưa nuôi được ý chí tự cường, giúp dân thoát cảnh làm mướn. Nhà nước chưa một lần khuyến khích người đi lao động nước ngoài phải chú ý học lấy nghề, để về nước tham gia vào các ngành sản xuất mà chỉ thuần túy giúp họ đibán sức lao động.

Một góc Fomosa. Ảnh Trần Nhương.

.

Xe chúng tôi đi chầm chậm trong khu vực có đường băng chuyền đặt trên cao, nom như một đoàn tầu điện dài hun hút . Đường băng chuyền chạy từ phía bờ cảng Sơn Dương len lỏi vào khu vực các nhà máy.

- Cháu giới thiệu qua về Khu liên hợp này đi.- trong đoàn có người nói.

- Dạ, thưa các bác, xe chúng ta đang chạy trong khu vực nhà máy của Công ty TNHH Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh. Dự án khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương do Formosa làm chủ đầu tư có 3 hạng mục: Nhà máy luyện gang thép công suất 7, 5 triệu tấn/ năm; nhà máy điện công suất 650 MW và cảng nước sâu Sơn Dương. Tổng diện tích của dự án là 3.318,12 ha, trong đó diện tích mặt đất 2.025, 37 ha, diện tích mặt biển 1. 293, 35 ha.

- Cảng đón được tàu trọng tải bao nhiêu tấn và độ sâu bao nhiêu mét, tôi hỏi.

- Dạ, cháu thấy tầu lớn vẫn vào đây bốc hàng, còn trọng tải bao nhiêu cháu không rõ, độ sâu cháu cũng không biết.

Theo tìm hiểu, Sơn Dương thuộc loại cảng biển sâu nhất Việt Nam, độ sâu ổn định tới 20 mét, độ chênh thủy triều không ảnh hưởng tới việc tàu ra vào. Cảng này, tàu 300. 000 tấn có thể bốc xếp hàng thoải mái. Nghĩa là cả một Hạm đội lớn như Hạm đội 7 của Hải quân Hoa Kỳ, cũng có thể cập cảng Sơn Dương và trú tránh an toàn.Với độ sâu ấy, tầu ngầm cũng có thể ra vào dễ dàng. Hơn nữa trên bờ cảng, còn diện tích mặt đất khá rộng, vừa làm bến bốc, dỡ hàng hóa, khi cần có thể dẹp lại làm sân bay dã chiến. Nghĩa là Sơn Dương có khả năng vừa là cảng thương mại lớn vừa là căn cứ quân sự tuyệt hảo. Không thể hiểu, bằng cách nào mà Formosa lại chui được vào tử huyệt này của nước ta? Lại nữa nó được xây dựng nhanh với tốc độ chóng mặt, do 8 nhà thầu của Trung Hoa đại lục với cả vạn người họ ồ ạt kéo sang làm việc hối hả một cách đáng ngờ!

Khu kinh tế Vũng Áng ở chân núi phía bắc dẫy Hoành Sơn gồm các xã: Kỳ Nam, Kỳ Phương, Kỳ Lợi, Kỳ Long, Kỳ Liên, Kỳ Thịnh, Kỳ Trình, Kỳ Hòa, Kỳ Ninh thuộc huyện Kỳ Anh. Tổng diện tích hơn 30 km2. Nghĩa là nó chiếm hơn 1/10 diện tích của cả huyện này.

Xe của chúng tôi vẫn lăn bánh trên những nẻo đường mà cô Dung chỉ dẫn. Không hiểu sao trong tôi lại nhen lên từ ký ức, rằng lúc này tôi có cảm giác y hệt hồi những năm đầu của thập niên 50 của thế kỷ 20, như tôi đang đi trong vùng địch tạm chiếm, mặc dù tôi đang đi trên đất nước của tôi, và người chủ tạm này theo hợp đồng, họ chỉ làm chủ có 70 năm thôi.Thực ra, theo luật pháp nước tôi, họ chỉ được phép thuê 50 năm, còn 20 năm gian dối kia là do có kẻ tiếp tay. Cũng như Hồng Kông Trung Quốc chỉ thuộc về người Anh có 99 năm. Nhưng Hồng Kông là nhượng địa.

Ngoài kia cảng Sơn Dương mênh mang nước, biển xanh rờn. Trong khu liên hợp này, các nhà máy dường như chưa khởi động. Tôi hình dung khi các nhà máy luyện gang thép và nhà máy điện khổng lồ kia hoạt động đồng bộ, khí thải phun khói bụi lên trời thì từ Vinh và Đồng Hới chắc nhận ra vị trí của Hà Tĩnh thật dễ dàng. Khu công nghiệp này khi vận hành, nó sẽ phát thải lên trời, thải qua các nguồn nước , thải trong lòng đất, trong đó có bụi than, có khí độc hóa chất, có chất rắn không hòa tan… Vậy là từ bầu trời, mặt đất, nguồn nước ngầm, dưới đáy biển sẽ đồng bộ nhận chất thải độc của khu công nghiệp Formosa. Tuy nó mới chỉ súc rửa đường ống thôi, đã hủy diệt môi sinh hơn 200 km biển chạy suốt bốn tỉnh, và không một sinh vật biển nào từ tầng mặt đến tầng đáy có thể sống sót, từ các loài tôm cua cá nghêu sò đến san hô rong tảo đều chết. Cá chết nổi trắng các bờ biển, một vụ đầu độc kinh hoàng. Một vụ đầu độc khổng lồ có dự mưu chứ không phải vô tình. Một thảm họa môi trường do con người gây ra với qui mô lớn như thế này, chưa từng một lần xảy ra trên Trái đất.

Tại sao nói có dự mưu? Có dự mưu là bởi thủ phạm có chuẩn bị, có tính toán cho hành vi và biết trước hậu quả. Điều này đã được Chu Xuân Phàm, người phụ trách đối ngoại của Formosa phát ngôn trước báo chí và lãnh đạo địa phương sau mấy ngày cá chết. Vẻ mặt giận dữ, thái độ ngông ngạo, lời nói xấc xược, y lớn tiếng quát hỏi: “Muốn cá hay muốn thép? Chọn tôm cá hay chọn thép? Muốn cả hai thì đến Thủ tướng cũng không làm được”.

Như vậy là cả Chu Xuân Phàm và lãnh đạo Formosa Hà Tĩnh, đều biết rõ tác hại của hóa chất mà họ dùng để súc rửa đường ống.Thật là một tội ác đã được sắp đặt.Vậy mà còn có kẻ bênh che.

Sau đó Formosa chối tội, đuổi Chu Xuân Phàm về Đài Loan. Chúng tôi thường bảo Chu Xuân Phàm thuộc trường phái hiện thực trần trụi.Và chính những lời thú tội của Phàm cũng là một bằng chứng phạm tội quả tang.

Vậy là kẻ thủ ác đã công khai thách thức và công khai thú tội. Đây là loại tội phạm môi trường, nhân chứng vật chứng có đủ. Vấn đề còn lại là luật pháp Việt Nam phải khởi tố và Tòa án phải xét xử, phải truy tố chứ không thể chỉ xin lỗi rồi cho qua. Hai đứa trẻ vì đói mà cướp mẩu bánh mì và vài thứ trị giá có 45.000đ còn phải ngồi tù,vì Tòa tuyên đó là hành động gây nguy hại cho xã hội.Thế thì kẻ đầu độc môi trường, tàn sát vô vàn sinh vật biển suốt một dải dài hơn 200 cây số , làm tê liệt nhiều ngành kinh tế và ảnh hưởng xấu tới đời sống hàng mấy chục vạn người. Và nửa thế kỷ sau chắc gì môi trường đã có thể hồi sinh.Thử hỏi tội ác ấy có nguy hiểm cho xã hội không? Có xứng đáng để truy tố không, hay nó không nguy hại bằng hai đứa trẻ cướp mẩu bánh mì? Đây còn chưa kể đến cú sốc tâm lý cực lớn đối với mọi người, đặc biệt là đối với trẻ em thì việc sang chấn thần kinh, sang chấn tâm lí sẽ ảnh hưởng suốt cuộc đời. Liệu Formosa và những kẻ rước Formosa vào có thể đền bù được tội ác này không?

Đi 16 km, được một góc khu công nghiệp Formosa, cũng tức là chúng tôi chỉ được phép cỡi ô tô xem nhà xưởng và sắt thép trong phạm vi đó.

Lưới chất đống góc sân một nhà dân tại xã Kì Lợi

Tiếp theo chúng tôi vào thăm bà con ngư dân tái định cư ở Đồng Yên thuộc xã Kỳ Lợi huyện Kỳ Anh. Một con đường chạy giữa hai dẫy nhà thưa thớt. Đây là khu vực của các gia đình ngư dân tái định cư. Trời nắng nóng như thiêu, nhiệt độ ngoài trời đến 40 độ C, bốn bề không một bóng cây. Các nhà cất còn tạm bợ, nhiều nhà chưa hoàn thiện. Chúng tôi ghé một ngôi nhà nhỏ ven đường. Ngôi nhà vừa cất xong, chỉ có tường vách, không thấy một thứ đồ đạc gì đáng giá ngoài đống lưới cuốn gọn trong góc nhà cỡ chừng một mét khối. Một người phụ nữ bế con bên nách nhìn ra đường vẻ ngơ ngác. Chúng tôi bước vào nhà hỏi chuyện. Được biết dẫy nhà lơ xơ đây thuần dân tái định cư của xã Kỳ Lợi, tất cả đều là ngư dân bám biển sống từ nhiều đời. Nơi tái định cư có tên là xóm hoặc làng Đồng Yên. Gọi là Đồng Yên, nhưng lòng người lại không yên. Chị chủ nhà tên Nguyễn Thị Vinh, sinh năm 1982, tuổi Nhâm tuất. Nhà văn Trần Nhương trêu: “Nhâm tuất - con chó vàng, giàu rồi, lo gì”.

Như đụng vào nỗi lòng đang lo lắng buồn đau, chị Vinh than thở:

- Ông ơi, con đang lo không biết sống sao đây. Mấy tháng nay thuyền úp bến, lưới chồng đống khô rang, thèm con tôm con cá đến xót cả ruột. Chị Vinh có hai con nhỏ, bốn tuổi và hai tuổi. Chồng, anh Nguyễn Văn Tâm sinh năm 1975.

Thấy tôi ghi tên tuổi của vợ chồng chị Vinh, bà con xóm giềng kéo đến rất đông. Họ không cần biết chúng tôi là ai. Tất cả đòi ghi tên và số người trong nhà. Nguyễn Thị Thơ 55 tuổi, chồng là Hoàng Văn Từ 55 tuổi, nhà có 10 khẩu. Thôi thế nhà em xong rồi. Bà Thơ vừa quay ra, người khác đã len vào xướng danh.

Nhà văn Trần Nhương giải thích:

- Bà con ơi, chúng tôi là khách qua đây chứ không phải cơ quan công quyền gì đâu. Bà con không để ý, vẫn cứ đòi ghi tên - Hoàng Kham, bác ghi đi. Nhà em 10 khẩu, 4 lao động biển.

Tôi hỏi xen: - Thế bây giờ bà con đã đi biển được chưa?

- Chưa! Nước vẫn còn ngứa lắm. Trong lộng chưa thấy có cá tôm gì.

- Thế ra khơi được chứ ạ?

- Khơi thì được nhưng phải có thuyền lớn. Mới lại đánh bắt về bán cho ai. Dù cá sạch, dân vẫn không dám ăn. Nhà nước chưa hướng dẫn chỉ số an toàn, chưa có chỉ dẫn gì hết, ai dám mạo hiểm.

- Bác ơi, em Nguyễn Văn Thành 57 tuổi, nhà 8 khẩu.

- Em Nguyễn Bá Thạch 62 tuổi, nhà 6 khẩu.

- Em Phạm Minh 54 tuổi, nhà 8 khẩu v.v…

Tất cả bà con đều là ngư dân thuộc xã Kỳ Lợi.

Chúng tôi hỏi:

- Từ ngày phải ngừng đi biển, bà con có được Nhà nước hỗ trợ gì không?

- Dạ có, mỗi khẩu một tháng được 15 kí gạo. Nhưng bác bảo chỉ có hạt gạo không sống sao nổi. Còn trăm thứ khác phải tiêu pha chứ. Trước, mọi thứ chi tiêu đều lấy từ biển. Không biết rồi đây sẽ sống ra sao.

- Các bác có làm gì thêm để kiếm tiền không?

- Trước Formosa thuê lặn 18 triệu, nay họ gọi thuê 50 triệu, chẳng ai đi.

- Sao lại không đi?

- Đi cho mà chết à. Tôm cá còn chẳng sống được. San hô, hoa đá còn chết. Chết tiệt, chẳng còn gì cả. Mình lặn xuống cho toi mạng à. Đã có người chết vì lặn thuê cho họ rồi đấy.

Tôi gợi chuyện bà con:

- Vậy chớ bây giờ Nhà nước hỗ trợ cho bà con chuyển nghề. Rồi trong nhà có thanh niên mạnh khỏe, Nhà nước đào tạo nghề rồi cho sang Đài Loan lao động, bà con có ưng không?

- Không! Chúng em suốt đời bám biển. Nay làm rừng, làm ruộng không làm được, không sống được. Con cái dốt nát, chữ nghĩa ít. Các ông cho học vớ vẩn rồi cho sang Đài Loan. Họ nhận vào làm việc tay chân vài tháng rồi kêu hết việc. Họ hỏi có biết vận hành máy móc không. Không biết, họ tống về. Thế là ôm nhau chết đói cả lũ.

- Vậy nguyện vọng bà con thế nào?

- Chúng tôi muốn biển. Muốn Nhà nước bắt Formosa làm sạch biển cho chúng tôi sinh sống. Muốn Nhà nước tống cổ Formosa đi thì chúng tôi mới yên tâm làm ăn.

- Tôi nói, nếu Nhà nước đền bù thỏa đáng, bà con nghĩ sao?

- Không! Đã bảo không là không. Không đền bù. Tiền ấy đem làm sạch biển cho ngư dân. Chúng tôi cần sinh sống lâu dài trên đất của tổ tiên đã tạo lập từ ngàn đời. Dân chài 4 tỉnh miền Trung này tới cả mấy chục vạn chứ ít đâu. Lại còn bao nhiêu, bao nhiêu là người sống theo con cá nữa chứ, nó không đơn giản như các ông nghĩ. Các ông hay nghĩ quẩn lắm, định đem vài tờ giấy bạc làm mờ mắt chúng tôi sao?

Được bà con dạy cho một bài học,tôi chưa kịp đáp lời. Một ông già nom có vẻ đàng hoàng chững chạc, nhìn thẳng vào mắt tôi, ông hỏi:

- Có thật các ông muốn ngư dân chúng tôi chuyển nghề, để trao biển cho Trung Quốc không? Đời đời dân tôi bám biển là để giữ biển. Giữ biển là giữ nước đấy.

Câu hỏi vỗ mặt của người dân chài khiến tôi bàng hoàng. Chưa kịp nói lời xin lỗi, ông đã bỏ đi.

Đúng là dân biển ăn sóng nói gió, chém to kho mặn, đã nói một là một, hai là hai.

Chia tay bà con, chúng tôi ra bãi biển Vũng Áng. Trời nắng chang chang, biển đầy ắp nước. Nước xanh ngăn ngắt, sóng vỗ lăn tăn như mời gọi mà không ai dám nhúng tay xuống nước. Bãi cát trắng phau. Những con thuyền thúng úp sấp nom như những nấm mồ. Những con thuyền dài bọc phủ ni lông trắng toát, nom như những ngôi mộ mới vừa chôn cất. Mép nước san sát những con thuyền bỏ biển neo đậu, bập bềnh theo nhịp sóng vỗ, như một điệu ru buồn.

Nhìn cảnh tượng đau lòng, lại nhớ đọc mạng, thấy các đại biểu Quốc hội đang làm nóng hội trường về chuyện Formosa.

Ông Trương Trọng Nghĩa đại biểu đoàn thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Quốc hội phải thảo luận vấn đề Formosa.

Rõ ràng Formosa tàn sát môi trường biển miền Trung là một sự kiện động trời.

Đại tướng Đỗ Bá Tỵ, phó Chủ tịch Quốc hội: “Câu hỏi đặt ra là môi trường khi nào được khắc phục, nghề cá của ngư dân đến khi nào khôi phục được? Nếu không trả lời được những câu hỏi, không có dự kiến, giải pháp đủ mạnh sẽ rất khó lường, không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn nhiều vấn đề khác… Tôi thấy vụ việc Formosa còn là vấn đề tiềm ẩn lâu dài. Nếu không lường trước, tình hình sẽ còn diễn biến hết sức phức tạp. Vấn đề ở đây không chỉ đơn giản là kinh tế mà còn gắn với quốc phòng, an ninh.”

Có đại biểu đòi lập Ủy ban giám sát đặc biệt Formosa.

Ông Hà Ngọc Chiến, Chủ tịch Hội đồng dân tộc của Quốc hội nêu vấn đề:

“Chính phủ cần làm rõ nguyên nhân chủ quan liên quan đến việc phê duyệt, thẩm định dự án này. Bởi vì theo thông tin, đây là dự án nước ngoài rất lớn nhưng được phê duyệt rất nhanh. Đánh giá tác động môi trường cũng được phê duyệt rất nhanh. Rồi họ đòi hỏi ưu đãi nọ, ưu đãi kia cũng được phê duyệt rất nhanh. Và cuối cùng hậu quả tai hại cũng rất nhanh”.

Có đại biểu Quốc hội còn đề nghị đem vấn đề Formosa ra trưng cầu dân ý.

Ông Trần Hoàng Ngân đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh nói: “Khi giải quyết vấn đề Formosa phải xem đây là dự án quốc gia. Các Ủy ban của Quốc hội phải tăng cường giám sát đã trả lời thỏa đáng cho cử tri dự án này có xứng đáng tồn tại không, theo quan điểm của cá nhân tôi là không”.

Luật sư Trương Trọng Nghĩa đoàn Tp Hồ Chí Minh nói về Formosa có đề cập đến ý kiến của cử tri: “Cử tri cũng đặt câu hỏi là cho đến nay chưa thấy các đại biểu Quốc hội ở các tỉnh miền Trung và các Ủy ban của Quốc hội có ý kiến gì cả, chí ít là cũng có thông tin, chí ít là dự kiến sẽ làm gì”.

Vậy là các đại biểu Quốc hội đã phản ánh trung thực nguyện vọng của dân. Dân muốn được thông tin minh bạch. Dân muốn truy cứu trách nhiệm người lập và người phê duyệt ưu đãi dự án Formosa nhanh đến chóng mặt. Dân không muốn có Formosa.

Rời Vũng Áng, đoàn chúng tôi vào Thiên Cầm. Biển đẹp như mơ, bãi cát thoải, đây đó có một vài chiếc dù xòe to, dăm chiếc ghế nhựa xanh đỏ để chụm, chờ khách. Bãi tắm Thiên Cầm bình thường ai đã ghé thăm vào mùa nóng, khó có thể cầm lòng đi nơi khác. Phải nói vẻ đẹp của bãi Thiên Cầm có sức gợi cảm đến mê hồn. Vậy mà mùa hè này nó trở nên đìu hiu, cô quạnh. Các quán hàng trên bến vắng teo. Chủ quán nọ nhìn sang chủ quán kia chuyện vãn.

Tôi hỏi cô Tám Hạnh - một chủ quán, việc kinh doanh hàng họ thế nào.

Cô ngáp dài uể oải đáp:

- Chán lắm bác ơi, ế lắm. Từ đầu tháng tư, sau vụ cá chết trắng biển, khách qua đây đi vội như đi qua vùng có bệnh dịch chứ không ghé nghỉ như mọi năm. Mọi năm vào cữ này, chúng cháu bận túi bụi từ sáng sớm đến nửa đêm.

- Quán nhà ta có mấy người phục vụ.

- Nhà cháu có 12 người, nhận thêm 8 người giúp việc.

- Năm nay vắng khách, cô cho người giúp việc nghỉ hết à.

- Thôi thì cầm cự nuôi nhau tạm bác ạ, đuổi họ đi đâu. Ở đây nó định hình công việc rồi. Rời biển là chết đói.

- Nếu Nhà nước hỗ trợ cho cô chuyển nghề, cô có ưng không.

- Không. Nhà nước để tiền ấy với tiền Formosa đền bù, làm sạch biển cho dân chúng cháu làm ăn thôi. Không lấy đền bù, cũng không đi đâu cả, dân chúng cháu đã có kiến nghị cả rồi.

Sáng sớm, chúng tôi ra cảng cá Cẩm Nhượng. Thuyền về bến, tôm cá lèo tèo. Thấy một tốp gần chục phụ nữ ngồi bới đống rong rêu nhặt ốc, sò và cá lẹp. Lại một tốp đang phân loại tôm đóng vào thùng xốp.

Tôi hỏi ông chủ có tên Trần Kỳ khoảng ngoài 50 tuổi.Ông Kỳ chỉ tay về phía những con thuyền bên mép nước nói:- 15 thuyền về bến mà chỉ có bằng này sản phẩm, chừng năm, sáu chục cân. Ông cho biết biển Thiên Cầm nằm về phía cực bắc của Hà Tĩnh, nên ít chịu ảnh hưởng. Nhưng sản lượng đánh bắt tụt hẳn, chỉ bằng một phần tư, một phần năm các vụ trước. Giá cả cũng tụt quá nửa. Có đánh bắt về cũng không bán được cho ai.

- Vậy ông đóng các thùng tôm kia chở đi bán ở đâu?

Ông Trần Kỳ cười như mếu:

- Chở ra Vinh, ra Thanh Hóa, ra Hà Nội bán cho các bác chứ chở đi đâu. Bây giờ làm ăn chán lắm. Tôi có hai thuyền đánh cá, phải cho ra đánh bắt tận Quảng Ninh. Mong sao biển sạch trở về làm ăn như cũ.