Ngô Nhân Dụng - Tại sao Tập Cận Bình chống tham nhũng
Mạng lưới thân tín của Chu Vĩnh Khang. Đồ họa: BBC
Tập Cận Bình muốn chứng tỏ cho dân Trung Hoa thấy ông ta quyết tâm chống tham nhũng và dám áp dụng luật pháp đối với những người quyền thế nhất. Nhưng đằng sau chiến dịch chống tham nhũng này còn những lý do và động cơ nào khác?
Trong tuần qua Chu Vĩnh Khang (Zhou Yongkang) chính thức bị trục xuất ra khỏi Đảng Cộng Sản Trung Quốc và bị truy tố vì tham nhũng. Chu Vĩnh Khang từng nắm trong tay hai thứ, quyền và tiền. Ông ta đứng đầu tất cả ngành an ninh và chi phối tất cả các công ty dầu lửa lớn, nhỏ. Chu kiểm soát cảnh sát công an, tòa án, các trại cải tạo (nhà tù) và hệ thống mật vụ; ngân sách về an ninh cao hơn cả ngân sách quốc phòng và lớn bằng tổng sản lượng nội địa của Việt Nam. Vợ chồng Chu Vĩnh Khang, các con, con dâu, em ruột đã bị quản thúc để điều tra từ tháng Bảy năm nay. Tài sản của gia đình này bị tịch thâu lên tới 90 tỷ quốc gia nguyên, tương đương 14 tỷ rưỡi Mỹ kim. Hơn 20 người cấp bộ trưởng và thứ trưởng đã bị điều tra vì dính tới Chu Vĩnh Khang, một nửa số đó nằm trong “băng đảng dầu lửa.”
Tập Cận Bình (Xi Jinping) đưa một người từng ngồi trong Thường Vụ Bộ Chính Trị ra tòa là xóa bỏ một quy luật bất thành văn vẫn được áp dụng từ thời Đặng Tiểu Bình. Kể từ khi bốn cận thần của Mao Trạch Đông (Tứ Nhân Bang) ra trước vành móng ngựa năm 1976, đây là người đầu tiên ở cấp cao nhất trong Đảng Cộng Sản chính thức bị truy tố.
Chiến dịch chống tham nhũng đang gây những hậu quả bất lợi trước mắt cho hoạt động kinh tế. Tạp chí Tài Kinh (Caixin) cho biết hai phần ba các quan chức và giám đốc các xí nghiệp quốc doanh đã ngưng không dám đưa ra những quyết định quan trọng vì lo không biết có thể sẽ bị tố là tham nũng hay không. Con số lên tới 20 triệu quan chức không muốn làm gì nữa. Những dự án tốn tiền nào có thể trì hoãn được là họ trì hoãn. Sinh hoạt kinh tế có thể bị ngưng trệ. Tại sao vẫn tiếp tục chống tham nhũng một cách rầm rộ như vậy?
Tập Cận Bình từng nói công khai rằng tham nhũng sẽ làm chế độ Cộng Sản sụp đổ nếu không bị diệt trừ. Nhưng đằng sau chiến dịch “bắt cọp” rầm rộ này ai cũng thấy một động cơ của họ Tập là củng cố quyền hành cho chính mình. Những người bị điều tra, bị bắt và truy tố đều nằm trong phe đảng từng được Giang Trạch Dân bảo trợ. Họ Giang đã rời chức chủ tịch từ hơn 10 năm nhưng vẫn đóng vai “thái thượng hoàng” suốt thời gian Hồ Cẩm Đào giữ chức đó. Tập Cận Bình đang chấm dứt các di sản của triều đại Giang Trạch Dân. Để củng cố uy quyền riêng.
Nhưng còn một nguyên nhân sâu xa hơn khiến họ Tập đẩy mạnh một chiến dịch chống tham nhũng rộng lớn và mạnh mẽ. Đó là mối lo chế độ Cộng Sản sẽ tan rã nếu tình trạng hiện nay không thay đổi. Giới lãnh đạo Cộng Sản không sợ dân Trung Hoa trong lục địa vùng lên; chuyện này còn quá xa. Họ lo nhất là chính guồng máy thống trị của đảng thối nát, rạn nứt, và phơi bày trước mắt hơn một tỷ người dân. Công việc “cần làm ngay” là cứu lấy đảng, trong lúc chính các đảng viên từ cao xuống thấp đang mất tin tưởng.
